Komt Dirk de V. weer vrij?

In Arnhem diende vandaag het hoger beroep van Dirk de V.(59) -de meest gevreesde crimineel van ons land- tegen de verlenging van zijn tbs-behandeling. Justitie zit in haar maag met Dirk de V., omdat de moordenaar zó levensgevaarlijk is dat hij eigenlijk zou moeten worden behandeld in een extreem zwaarbeveiligde tbs-kliniek. Probleem: zo’n afdeling bestaat niet. Maar vrijlaten van De V. is helemaal geen optie, want zeggen experts: "Dat kost mensenlevens!"

Justitie weet zich derhalve totaal geen raad met de levensgevaarlijke man. De V. verblijft in een tbs-kliniek, maar de behandelaars durven hem eigenlijk helemaal niet te benaderen. Dirk de V. weigert iedere behandeling, maar tóch werd tot zijn woede zijn tbs begin dit jaar met wéér twee jaar verlengd. Reeksen deskundigen zijn unaniem van oordeel dat De V. op een ‘high-security-longstay-afdeling’ moet worden ondergebracht, zodat behandelaars geen gevaar lopen zélf het slachtoffer te worden. Maar zo’n afdeling bestaat helemaal niet in Nederland. De V. eist daarom dat zijn gedwongen tbs-behandeling wordt gestaakt. Dan zou hij mogelijk op korte termijn kunnen vrijkomen.

Daarmee dreigt nu hetzelfde dramatische scenario als tien jaar geleden: uit pure wanhoop besloot justitie hem toen vrij te laten uit de Extra Beveiligde Inrichting (EBI) in Vught. Niemand wist raad met hem en in gewone gevangenissen was hij niet te handhaven. Besloten werd De V. vrij te laten, onder voorwaarden, dat wel, maar die regels negeerde hij domweg.

De V. mocht toen onder toezicht in Assen gaan wonen. Echter, amper vrij vermoordde hij op 16 oktober 1999 Tjirk van Wijk (27) uit Groningen op beestachtige wijze met vijftig messteken. Hij werd daarvoor tot 14 jaar celstraf veroordeeld. Forensisch psycholoog Ernst Ameling – voormalig hoofd van de afdeling psychologie bij het Pieter Baan Centrum – kan zich Dirk de V. nog herinneren: "Ik haalde een cliënt op uit de gymnastiekzaal, toen Dirk de V. naar mij toe kwam lopen vanuit de arbeidszaal. Beide ruimten zaten op dezelfde vloer. Het was een heel grote, brede kerel. Als je zijn gezicht had kunnen zien: één brok agressie. En ik heb er achttien jaar gewerkt, dus ik had al het een en ander meegemaakt. Maar Dirk de V., daar bestaat er maar één van. Ik schrok mij de kolere, mag je best weten. De psychiater die hem destijds onderzocht, durfde niet bij hem in de cel te komen. Dirk de V. zei dreigend tegen die psychiater, die in de deuropening stond: ‘Ik zou maar niet verder komen als ik jou was…’ Je moest echt met een heel wijde boog om hem heen lopen. Als je die man in het donker tegenkomt, heb ik maar één advies: maak dat je wegkomt!"

Dirk de V. werd tien jaar terug getypeerd door gedragsdeskundigen als bovengemiddeld intelligent en lijdend aan zeer ernstige stoornissen, een levensgevaarlijke combinatie. Nog altijd meent justitie dat hij bloedlink is én niet te behandelen aan zijn stoornissen. De geboren Amsterdammer komt uit een crimineel milieu: op 21-jarige leeftijd schoot zijn eigen vader een pistoolmagazijn op hem leeg. Vier kogels troffen doel, in borstkas en hoofd. De V. overleefde het ternauwernood. Zijn vader werd vrijgesproken op grond van noodweer. Volgens de rechtbank was zijn eigen zoon zó gek, dat het geoorloofd was hem neer te schieten.

De vrijlating tien jaar geleden toont toch wel het failliet van justitie: omdat een man te gevaarlijk is om in de gevangenis te houden en te gevaarlijk om in een normale penitentiaire kliniek te behandelen, wordt hij maar losgelaten op de bevolking.

 

De moord op Tjirk van Wijk
Tjirk van Wijk (27) werd op 16 oktober 1999 met 50 messteken van het leven beroofd. Daarvoor werden Dirk de V. en Henk H. aangeklaagd wegens het medeplegen van moord subsidiair doodslag.

Samen met de levensgevaarlijke ex-tbs’er Dirk de V., die na 20 jaar detentie net drie maanden vrij was, was H. op 16 oktober 1999 onder invloed van drank en drugs van Assen naar Groningen gereisd om een vuurwapen te kopen. De trip liep flink uit de hand, waarbij het duo veel amok maakte en verschillende winkeldiefstallen pleegde.
Toevallig kwamen ze bij de woning van de minderbegaafde Van Wijk aan om zich te verbergen voor de politie. De weerloze Groninger werd door het tweetal op beestachtige wijze mishandeld en afgeslacht. In het lichaam van het slachtoffer werden minstens 50 steekwonden aangetroffen.
Rechtszaak
De V. werd door het openbaar ministerie uiteindelijk als hoofddader aangewezen. Hij werd veroordeeld tot veertien jaar gevangenisstraf met tbs. Handlanger Henk H. kreeg twaalf jaar,
Hoger beroep Henk H.
Henk H. werd in Hogerberoep tot ieders verbijstering door het gerechtshof in Leeuwarden vrijgesproken omdat het hof er niet zeker van was dat Tjirk van Wijk nog leefde toen de verdachte op hem instak.
Het OM heeft tegen deze beslissing cassatie aangetekend.
Cassatie OM
De Hoge Raad heeft het cassatieberoep beroep op 28 mei 2002 gehonoreerd. In deze zaak is De V. volgens de Hoge Raad begonnen met het plegen van geweld tegen van Wijk. Daar was de verdachte Henk H. niet bij aanwezig. Toen de verdachte daar later mee werd geconfronteerd heeft hij zich niet gedistantieerd van De V. Hij heeft daarentegen diens mes aangenomen teneinde ook zelf, in opdracht van De V., het slachtoffer te steken.

Het is dus volgens de Hoge Raad niet uitgesloten dat de verdachte zich bij de geweldshandelingen van De V. heeft aangesloten op een moment dat Tjirk van Wijk nog in leven was. In dat geval zou de samenwerking tussen De V. en de verdachte zo nauw en volledig kunnen zijn geweest dat de verdachte schuldig is aan het "medeplegen" van de levensberoving, ook al zou – achteraf bezien – het door De V. uitgeoefende geweld tot de dood van het slachtoffer hebben geleid.
De Hoge Raad heeft het cassatieberoep gehonoreerd omdat het hof bij zijn vrijspraak is uitgegaan van een onjuiste uitleg van het begrip “medeplegen”.
De zaak is verwezen naar het hof in Arnhem om opnieuw te worden berecht.

Behandeling gerechtshof Arnhem
Het gerechtshof in Arnhem heeft vervolgens op 20 augustus 2002 huisschilder Henk H.(47) uit Assen conform de eis veroordeeld tot twaalf jaar gevangenisstraf wegens zijn aandeel in de moord op Tjirk van Wijk. 
De discussie gold de vraag of H. daadwerkelijk de hand heeft gehad in het doden van Van Wijk. Het Arnhemse hof heeft die vraag  eensluidend met ‘ja’ beantwoord.
Het Leeuwarder hof sprak H. juist vrij onder meer omdat Van Wijk vermoedelijk al dood was toen H. toestak. Het Arnhemse hof had gisteren een andere visie. Van Wijk was volgens het hof vermoedelijk nog wel in leven, omdat H. kort voordat hij zelf met het vlijmscherpe mes stak, het slachtoffer in zijn doodsangst nog kreten heeft horen slaken. Gesteld dat Van Wijk al dood was toen H. hem met het mes bewerkte, dan nog is een veroordeling voor het medeplegen van doodslag op zijn plaats, aldus raadsheer mr. R. van Houten van het gerechtshof in Arnhem.

Met het OM was het rechtscollege van mening dat H. schuldig is omdat hij zich niet van de slachtpartij heeft gedistantieerd. Het hof verwierp het verweer van H. dat hij uit angst voor de gewelddadige De V. zou hebben meegedaan aan de steekpartij. Tegen Henk H. is gistermiddag na het vonnis direct een opsporingsbevel uitgevaardigd.

Smartegeld

De moeder van Tjirk van Wijk uit Groningen kreeg van de Nederlandse Staat 10.000 euro smartengeld. Volgens de advocate van de nabestaanden, L. Poortman, gaat het om een uniek besluit, omdat de staat volgens de wet niet verplicht kan worden gesteld tot het betalen hiervan. Minister Donner van Justitie heeft bovendien tegenover de familie toegegeven dat er fouten zijn gemaakt bij de vrijlating van tbs-er Dirk de V., die Van Wijk om het leven bracht. 

Donner heeft de familie in een persoonlijk gesprek excuses aangeboden, aldus Poortman. De nabestaanden krijgen bovendien alle gemaakte kosten, zoals begrafenis- en advocatenkosten van de staat vergoed. Dat is in totaal ruim 30.000 euro. Verder krijgt de familie ook geld van het Consultatiebureau Alcohol en Drugs Drenthe (CAD). Het CAD geeft toe dat het na de vrijlating van De V. nalatig is geweest en betaalt de familie 10.000 euro smartengeld. Volgens Poortman is het besluit van de staat om tot betaling over te gaan van groot belang voor de nabestaanden van slachtoffers van de vuurwerkramp inEnschede en de cafébrand in Volendam. ,,De staat erkent hiermee zich medeverantwoordelijk te voelen voor een daad die door een ander is gepleegd, maar die te voorkomen was geweest door een beter toezicht op naleving van wetten en regels,” aldus de advocate.

De V. heeft een uitvoerig strafblad met veel en extreme geweldsdelicten. Zijn voorlaatste misdrijf pleegde hij in 1996 tijdens een proefverlof uit de Van Mesdagkliniek. Hij kreeg toen opnieuw tbs opgelegd. Gespecialiseerde klinieken weigerden De V. vervolgens op te nemen, omdat zij hem onbehandelbaar vonden. De man werd afwisselend in diverse gevangenissen onder de zwaarst denkbare regimes ingesloten.

Tegen uitdrukkelijk advies van deskundigen in besloot de rechtbank in Amsterdam in juli 1999 dat De V. zelfstandig mocht gaan wonen. Enkele maanden later bracht hij Van Wijk om het leven. Zowel het CAD als de psychotherapeut van De V. wist dat hij mogelijk nog een risico voor zijn omgeving vormde. Ze deden niets. De psychotherapeut wilde in 2002 niet tot een schikking overgaan

Advertisements